Tran – olej z wątroby dorsza

Zuzanna Stanowska, Karolina Piskorz

Olej z wątroby dorsza ma szerokie zastosowanie jako uzupełnienie diety. Jest bogatym źródłem witaminy A, witaminy D, oraz niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, a w szczególności kwasu eikozapentaenowego (EPA) i kwasu dokozaheksenowego (DHA). Ze względu na jego specjalne składniki jest ogólnie przyjęty jako dobry dla ludzkiego zdrowia.[1]

Potwierdzono korzystne działanie w leczeniu:
1. Jaskry
Witamina A jest ważna dla utrzymania prawidłowego widzenia i jest znanym przeciwutleniaczem, zapobiega uszkodzeniom oksydacyjnym. Jest również kluczowym czynnikiem dla utrzymania integralności spojówki i rogówki powierzchni oka i zapobiegania zaburzeniom nabłonka gałki ocznej. Omega-3 są korzystne dla chorych na jaskrę, gdyż zwiększają przepływ krwi do oka.
Olej z wątroby dorsza w połączeniu z witaminą A i kwasami omega-3 powinien być korzystny w leczeniu jaskry. Jednak konieczne są dalsze badania w celu zbadania zależności między stosowaniem tranu a leczeniem jaskry.[1]

2. Wrzodów
Olej z wątroby dorsza zwiększa gojenie wrzodów żołądka i zapobiega rozwojowi eksperymentalnie wywołanych żołądka i dwunastnicy u szczurów. [2]

3. Niewydolności
Ograniczone dowody sugerują, że potencjalny mechanizm przeciwzapalny może być korzystny w leczeniu przewlekłej niewydolności serca. Konieczne są dalsze badania kliniczne, aby potwierdzić te efekty. [3]

4. Dzieci
Wyniki nie wykazały wpływu leczenia na zdolności motoryczne, ale znaczące ulepszenia w zakresie czytania, ortografii. [4]

5. Cukrzycy
Olej z wątroby dorsza może zmniejszyć ryzyko cukrzycy typu 1, na przykład poprzez efekty przeciwzapalne długołańcuchowych kwasów tłuszczowych n-3. [5]

Spożywanie oleju z wątroby dorsza w czasie ciąży wiązało się ze zmniejszeniem ryzyka cukrzycy typu I u potomstwa. Sugeruje to, że witamina D lub kwasy tłuszczowe( kwas eikozapentaenowy i kwas dokozaheksaenowy) w oleju z wątroby dorsza, wykazują działanie ochronne przeciw cukrzycy typu I. [6]

6. RZS
Olej z wątroby dorsza może być zalecany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów. [7]

7. Ran
Witamina A wydaje się spełniać ważną rolę w przyspieszaniu gojenia się ran.[8]

Niekorzystne efekty stosowania tranu:

Spożycie tranu z wysoką zawartością witaminy A była istotnie związana ze zwiększoną częstością występowania u dorosłych astmy. [9]

Spożywanie oleju z wątroby dorsza podczas wzrostu wydaje się być negatywnie związane z BMD (gęstość mineralna kości) przedramienia mierzoną u kobiet w okresie około- i pomenopauzalnym. Wysoka zawartość witaminy A może wyjaśnić to zjawisko. Konieczne są dalsze badania w celu określenia optymalnej dawki witaminy A w preparatach. [10]

[1]
Int J Ophthalmol. 2011; 4(6): 648–651.
Published online 2011 December 18. doi:  10.3980/j.issn.2222-3959.2011.06.15
PMCID: PMC3340802
Cod liver oil: a potential protective supplement for human glaucoma
Wen-Bin Huang, Qian Fan, and Xiu-Lan Zhang

[2]
Indian J Pharmacol. 2008 Oct;40(5):209-14.
Antiulcer activity of cod liver oil in rats.
Khare S, Asad M, Dhamanigi SS, Prasad VS.

[3]
BMC Cardiovasc Disord. 2012 Sep 20;12(1):77. [Epub ahead of print]
Effects of fish oil supplementation on inflammatory markers in chronic heart failure: a meta-analysis of randomized controlled trials.
Xin W, Wei W, Li X.

[4]
http://pediatrics.aappublications.org/content/115/5/1360.long

[5]
Am J Clin Nutr. 2003 Dec;78(6):1128-34.
Use of cod liver oil during the first year of life is associated with lower risk of childhood-onset type 1 diabetes: a large, population-based, case-control study.
Stene LC, Joner G; Norwegian Childhood Diabetes Study Group.

[6]
Diabetologia. 2000 Sep;43(9):1093-8.
Use of cod liver oil during pregnancy associated with lower risk of Type I diabetes in the offspring.
Stene LC, Ulriksen J, Magnus P, Joner G.

[7]
Adv Ther. 2002 Mar-Apr;19(2):101-7.
Effect of cod liver oil on symptoms of rheumatoid arthritis.
Gruenwald J, Graubaum HJ, Harde A.

[8]
TOPICAL APPLICATION OF COD LIVER OIL OINTMENT ACCELERATES WOUND HEALING: AN EXPERIMENTAL STUDY IN WOUNDS IN THE EARS OF HAIRLESS MICE
2000, Vol. 34, No. 1 , Pages 15-20 (doi:10.1080/02844310050160123)
Louise Holmen Terkelsen, Anni Eskild-Jensen, Hanne Kjeldsen, John Howard Barker, Vibeke ElisabethHjortdal
Institute of Experimental Clinical Research, Aarhus University Hospital, DK 8200 Aarhus N, Denmar

[9]
Thorax. 2012 Sep 12. [Epub ahead of print]
Cod liver oil intake and incidence of asthma in Norwegian adults--the HUNT study.
Mai XM, Langhammer A, Chen Y, Camargo CA Jr.
Source
Department of Public Health and General Practice, Norwegian University of Science and Technology, Trondheim, Norway.

[10]
Am J Epidemiol. 2008 Feb 15;167(4):406-11. Epub 2007 Nov 21.
Childhood cod liver oil consumption and bone mineral density in a population-based cohort of peri- and postmenopausal women: the Nord-Trondelag Health Study.
Forsmo S, Fjeldbo SK, Langhammer A.