Skuteczność stosowania probiotyków w antybiotykoterapii

Justyna Klich, Agnieszka Kozioł

Probiotyki są to niepatogenne drobnoustroje stosowane w celu do przywrócenia prawidłowego stanu mikroflory jelit. W skład probiotyków wchodzą głównie pałeczki kwasu mlekowego, które należą do Gram dodatnich beztlenowych bakterii [1]. 25% pacjentów leczonych antybiotykami skarży się na dolegliwości związane z dysfunkcją układu pokarmowego, głownie na biegunki [2]. Probiotyki są powszechnie uważane za pomocne przy stosowaniu antybiotyków, jednak nasuwają się wątpliwości czy stosowany antybiotyk nie działa bakteriobójczo w stosunku do bakterii probiotycznych.
W celu rozwiania tychże wątpliwości zostały przeprowadzone badania określające oporność pałeczek kwasu mlekowego na stosowane antybiotyki i chemioterapeutyki. Badanie antybiotykooporności przeprowadzono na czterech dostępnych na rynku preparatach probiotycznych (Lakcid, Lakcid Forte, Trilac, Lacidofil) metodą dyfuzyjno-krążkową z użyciem 24 powszechnie stosowanych antybiotyków. Eksperyment wykazał oporność preparatów Lakcid i Lakcid Forte w stosunku do wszystkich zastosowanych leków. Szczepy zawarte w preparacie Trilac okazały się oporne na kloksacylinę, cefradynę, gentamycynę, neomycynę, netylmycynę, tobramycynę, streptomycynę, trimetoprim-sulfametaksazol, kolistynę, kwas nalidyksowy i metronidazol. Trilac może być stosowany w leczeniu infekcji wywołanych bakteriami beztlenowymi. Natomiast pałeczki kwasu mlekowego w produkcie Lacidofil okazały się wrażliwe na ampicylinę, amoksycylinę, piperacylinę i erytromycynę [1].
Włoski zespół badawczy przeprowadził badania na 141 szczepach Lactobacillus wyizolowanych z naturalnych kultur serwatkowych. Testowano wrażliwość tych bakterii na 13 antybiotyków (penicylina G, ampicylina, amoksycylina, oksacylina, cephalotin, cefuroksym, wankomycyna, gentamycyna, tetracykliny, erytromycyna, klindamycyna, kotrimoksazol i nitrofurantoina). Szczepy należały do gatunku Lactobacillus helveticus, L. delbrueckii subsp. lactis, L. rhamnosus i L.casei. Wszystkie szczepy, niezależnie od ich pochodzenia, są wrażliwe na ampicylinę. Wrażliwość była rozpowszechniona także w stosunku do amoksycyliny (98%), tetracykliny (98%), erytromycyny (97%), nitrofurantoiny (97%) i cefuroksymu (97%). Wysoki odsetek szczepów wrażliwych obserwowano również w obecności penicyliny G (90%), cefalotyny (86%) i klindamycyny (84%). Ogólnie, bakterie kwasu mlekowego są wrażliwe na inhibitory syntezy ścian komórkowych, takie jak penicyliny, ale bardziej odporna na cefalosporyny. Zaobserwowano wysoką oporność na gentamycynę (85%) i kotrimoksazol (94%). Lactobacillus zazwyczaj są oporne na aminoglikozydy i inhibitory syntezy kwasów nukleinowych, takie jak ko-trimoksazol [3].
Reasumując, aby zapobiec wystąpieniu dolegliwości żołądkowo-jelitowych, które są częstym następstwem antybiotykoterapii, należy sięgnąć po dostępne w aptekach preparaty probiotyczne, które zawierają modyfikowane bakterie. Dzięki tym modyfikacjom, bakterie probiotyczne zawarte w specjalnych preparatach są oporne na większość stosowanych antybiotyków.

Bibliografia:
[1] Aldona Wiatrzyk, Urszula Czajka, Bożena Bucholc, Oporność na antybiotyki szczepów Lactobacillus i Bifidobacterium wchodzących w skład produktów leczniczych, Pediatria Polska
Volume 82, Issue 12, December 2007, Pages 910–915
[2] Amos Aegerter V, Bally F, Role of probiotics in the treatment and prevention of
antibiotics-associated diarrhea., Rev Med Suisse. 2012 Oct 10;8(357):1907-10.
[3] Nicoletta Belletti,Monica Gatti, Benedetta Bottari, Erasmo Neviani, Giulia Tabanelli, Fausto Gardini, Antibiotic Resistance of Lactobacilli Isolated from Two Italian Hard Cheeses, Journal of Food Protection, Vol. 72, No. 10, 2009, Pages 2162–2169.