Czy Rutinoscorbin rzeczywiście działa na przeziębienie i grypę?

Julia Jankowska, Sara Mrzyk, Natalia Witowski

Reklamy głoszą, że lek Rutinoscorbin (rutozyd 25mg + kwas askorbinowy 100mg) „wspomaga organizm w walce z wirusami”. Przyszedł czas, aby wziąć pod lupę ten kontrowersyjny preparat i sprawdzić jak działają jego składniki.
Producent zaleca stosowanie Rutinoscorbinu w stanach niedoboru witaminy C, zwiększonego zapotrzebowania na witaminę C (przeziębienia, infekcje wirusowe – w tym grypa) oraz pomocniczo w nadmiernej przepuszczalności naczyń.
Jak już wspomniano, jednym ze składników preparatu Rutinoscorbin jest kwas askorbinowy (witamina C) w dawce 100mg. Witamina C wykazuje przede wszystkim działanie antyoksydacyjne, ale uczestniczy także w wielu procesach organizmu, takich jak: metabolizm lipidów, synteza kolagenu, przemiany aminokwasów aromatycznych, a także w procesach usuwania wolnych rodników [1].
Patogeneza powikłań związanych z grypą obejmuje nie tylko apoptotyczną śmierć komórek zakażonych, ale także szkody w komórkach niezakażonych spowodowane przez reaktywne formy tlenu [2].
Przeprowadzono badania, w których udział wzięło 226 pacjentów zakażonych wirusem grypy. 114 z nich stanowiło grupę badawczą, której podano 300mg witaminy C na dobę, grupa kontrolna liczyła 112 osób. Wykazano, że wtórne powikłania występowały znacznie częściej u pacjentów, którzy nie suplementowali witaminy C. Wysunięto wniosek, że doustna suplementacja kwasu askorbinowego może zapobiec infekcjom wirusowym.
Przyjmuje się, że kwas askorbinowy „wymiata” anionorodnik ponadtlenkowy, a także hamuje proliferację wirusów [3].

Interferon -α i -β odgrywają istotną rolę w patogenezie zakażenia wirusem w pierwszych dwóch dniach od infekcji.
Badania in vivo, przeprowadzone na myszach, potwierdziły skuteczność kwasu askorbinowego we wczesnym etapie zakażenia, zwłaszcza wirusem grypy, poprzez zwiększone wytwarzanie IFN-α/β. Stwierdzono, że poziom IFN-α/β u myszy z niedoborem witaminy C był niższy niż u myszy z prawidłowym stężeniem witaminy w osoczu [4].
Można zatem sugerować, że utrzymanie odpowiedniego poziomu witaminy C w osoczu, przez ciągłą suplementację, może skutecznie zapobiegać patogenezie wirusa grypy w początkowym stadium infekcji wirusowej.
Drugim składnikiem Rutinoscorbinu jest rutyna. Rutyna (rutozyd) jest organicznym związkiem z grupy flawonoidów, który w przyrodzie występuje m. in. w Fagopyrum esculentum. Jak większość flawonoidów działa uszczelniająco na naczynia oraz przeciwwysiękowo. Ponadto wykazuje działanie antyoksydacyjne, ochrania kwas askorbinowy przed utlenianiem i ułatwia jego wchłanianie z jelit [1].
W ramach poszukiwań pozyskano następujące informacje.
Badania In vitro potwierdziły skuteczność przeciwwirusową rutyny wobec pikornawirusów w tym m.in.: enterowirusów, HAV i rinowirusów (główne patogeny przeziębienia). Aktywność ta jest zależna od dawki. Mechanizm działania polega na inhibicji proteazy C3. Rutyna w stężeniu 1000 uM hamowała proteazę C3 prawie w 100%. Ponadto udowodniono hamujący wpływ rutyny na replikację enterowirusa EV-A71 [5].
Płuca są krytycznym narządem w infekcjach wirusem grypy. Według badań, podczas infekcji poziom produktów peroksydacji lipidów w płucach myszy osiąga 290% normy. W badaniach na myszach wykazano, że rutyna zmniejsza stężenie produktów ubocznych peroksydacji lipidów w płucach o 30%. Wiadomo, że wirus grypy powoduje ciężkie uszkodzenia oksydacyjne wątroby. Rutyna zmniejsza stężenie produktów ubocznych peroksydacji lipidów w wątrobie o ok. 13% [6].
Ponadto rutyna hamuje demetylację pyralginy – leku przeciwbólowego, przeciwzapalnego i przeciwbólowego, co warunkuje jej dłuższe działanie [6].
Wykazano, że rutozyd hamuje ekspresję genów odpowiedzialnych za zapalenie w aktywowanych ludzkich makrofagach oraz hamuje uwalnianie NO, TNF-alfa, IL-1, IL-6 i w związku z tym może być on stosowany w stanach zapalnych organizmu [7, 8].

Powyższe wyniki badań dają podstawę, aby wysunąć następujące wnioski. Składniki preparatu działają przeciwzapalnie, przeciwwirusowo i antyoksydacyjnie, co wpływa korzystnie na homeostazę organizmu. Ponadto nie udało się znaleźć żadnych badań, które negowałyby powyższe stwierdzenia lub też wykazały brak skuteczności Rutinoscorbinu w profilaktyce i leczeniu przeziębienia i grypy. W związku z tym należy spodziewać się pozytywnych efektów wynikających ze stosowania leku, pod warunkiem uwzględnienia podanego przez producenta dawkowania.

Piśmiennictwo:
1. Charakterystyka produktu leczniczego GlaxoSmithKline Pharmaceuticals SA, Aktualna na dzień
05-06-2013
2. M. A. Babizhayev, A. I. Deyev, Y. E. Yegorov, Non-hydrolyzed in digestive tract and blood natural L-carnosine peptide (“bioactivated Jewish penicillin”) as a panacea of tomorrow for various flu ailments: signaling activity attenuating nitric oxide (NO) production, cytostasis, and NO-dependent inhibition of influenza virus replication in macrophages in the human body infected with the virulent swine influenza A (H1N1) virus. Journal of Basic and Clinical Physiology and Pharmacology2013; 24(1):1–26, DOI: 10.1515/jbcpp-2012-0037
3. N. Uchide, H. Toyoda, Antioxidant Therapy as a Potential Approach to Severe Influenza-Associated Complications. Molecules 2011, 16(3), 2032-2052, DOI: 10.3390/molecules16032032
4. Kim Y, Kim H, Bae S, Choi J, Lim SY, Lee N, Kong JM, Hwang YI, Kang JS, Lee WJ, Vitamin C Is an Essential Factor on the Anti-viral Immune Responses through the Production of Interferon-α/β at the Initial Stage of Influenza A Virus (H3N2) Infection. Immune Network 2013; 13(2): 70–74.
5. Ying-Ju Lin, Yi-Chih Chang, Nai-Wan Hsiao, Jing-Ling Hsieh, Ching-Ying Wang, Szu-Hao Kung, Fuu-Jen Tsai, Yu-Ching Lan, Cheng-Wen Lin, Fisetin and rutin as 3C protease inhibitors of enterovirus A71. Journal of Virological Methods 2012; 182: 93-98.
6. V. M. Savov, E. L. Pavlova, , E. S. Stoeva, A. S. Galabov, M. M. Mileva, L. P. Tantcheva, A. A. Braykova, Effects of rutin and quercetin on monooxygenase activities in experimental influenza virus infection. Experimental and Toxicologic Pathology 2006; 58: 59–64.
7. T. Kauss, D. Moynet, J. Rambert, A. Al-Kharrat, S. Brajot, D. Thiolat, R. Ennemany, F. Fawaz and M. D. Mossalayi, Rutoside decreases human macrophage-derived inflammatory mediators and improves clinical signs in adjuvant-induced arthritis. Arthritis Research & Therapy 2008, 10:R19, Vol 10 No 1 Kauss et al., DOI: 10.1186/ar2372
8. Yoo H, Ku SK, Baek YD, Bae JS, Anti-inflammatory effects of rutin on HMGB1-induced inflammatory responses in vitro and in vivo. Inflammation Research 2013; DOI: 10.1007/s00011-013-0689-x